14 Mart 1879’da Güney Almanya’nın Ulm kentinde Musevi bir ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Albert Einstein, çocukluğunda hiçbir üstünlük gösterememiş, kimse onun ileride ünlü bir bilgin olacağını anlayamamıştı. Kalın kafalı, geri zekalı sanılan bu utangaç çocuk, büyüyünce dünyanın en büyük bilgini, yüzyılların pek az yetiştirdiği düşünürü olduğunu gösterecekti. Halbuki konuşmayı bile güçlükle öğrenebilmiş, onun kabiliyetsizliğinden bıkan öğretmenleri başlarından savmanın çaresini aramış, annesi ve babası anormal bir çocuk olacağından korkmuşlardı.
Einstein, 1896 yılında ailesinin İtalya’ya göç etmesinin ardından aynı yıl Alman vatandaşlığından ayrıldı. İsviçre’de 5 yıl boyunca vatansız olarak yaşadı.
Zürih’teki İsviçre Federal Polytechnic Yüksekokulu sınavlarında başarısız olunca Aarau kantonundaki liseye yazıldı. 1896 Ekim’inde Polytechinic’e sınavsız girmek hakkını kazanarak, Fizik ve Matematik Dalları İçin Uzman Öğretmenlik bölümüne girdi. Einstein’in bu bölümdeki 23 öğrenci arasında tek bayan olan Mileva Maric’le sınıf arkadaşlığı, zamanla tutkulu bir aşka dönüştü. Einstein’den dört yaş büyük olan Mileva, Sırp kökenli bir Macar bürokratın kızıydı. Yugoslavya’nın kuzeyinde Vojvodina’da doğmuştu. Einstein’la Maric’in ilk çocukları Lieserl, 1902 yılında dünyaya geldiklerinde henüz evli değillerdi. Gençlerin aileleri bu evliliğe şiddetle karşı çıkıyorlardı. Ama gönül bu; ferman dinlemezdi. Bern’deki İsviçre Patent Bürosu’nda işe giren Einstein, Mileva Maric’le 6 Ocak 1903’te evlendi. Çok sessiz ve sakin bir düğündü bu. Bildik ritüellerle karşılaşacaklarını umanlar hayal kırıklığına uğramışlardı. Ne müzik, ne pasta ne de konfeti yağmuru vardı. Sadece iki şahidin dışında kimsecikler yoktu salonda. Einsteinler’ın balayıları da olmadı. Küçük bir restorantta yenen yemeğin ardından çift doğruca evlerine gitti.

Mileva, idealleri olan başarılı bir matematikçiydi. Einstein’i, en verimli olduğu dönemde etkileyen nadide kişilerden biriydi. Einstein’in hayatına çok önemli bilimsel gelişmeler yaptığı sırada girmiş ve ona bu yolda çok destek olmuştu. Mesleğinde ilerleyerek profesör olma amacını kocası için feda etmişti.

Albert Einstein hakkında kitap yazan araştırmacılar, Mileva’nın bir eşten çok Einstein’in entelektüel yol arkadaşı olduğunu ileri sürerler. Gerçekten de Einstein, Mileva’nın özgürlükçü duygularına, aykırılığına ve entelektüelliğine hayrandı. Bu yüzden Mileva’yla evlendiği için her fırsatta şanslı olduğunu söylemekten büyük bir haz alıyordu:

“O öyle bir insanki hem benim kadar güçlü, hem de benim kadar özgür.”
Rakamlarla dans eden iki dahinin konuşmalarında, romantik konular konuşulması beklenemezdi tabii. Einsteinler, Romeo ve Julyet’i değil; Boltzmann, Drude, Helmholtz, Herz, Kirckoff ve Osward gibi fizik ve matematik biliminin klasiklerini karşılıklı birbirlerine okuyarak tartışmaktan büyük zevk alıyorlardı.

Einstein, sevgili karısına, şiirlerle kur yapmak yerine, Laplace, Newton ve Faraday gibi dahilerin kuramlarını anlatır, Mileva, Romeo ve Jülyet’ten bir pasaj dinliyormuşçasına ışıl ışıl gözlerle kocasını dinlerdi. Einstein’ın, ünlü relativite teorisi de bu konuşmalar arasında doğacaktı.

Einsteinler’ın iki erkek çocukları daha oldu. Ama ilişkileri 1914 yılına kadar sürdü. 1919 yılında da boşandılar. Einstein ikinci kez evlense de ilk aşkında yaşadığı mutluluğu hep özlemle andı. Mileva da öldüğü 1948 yılına kadar Einstein’ı hep büyük bir sevgiyle andı.

Cenap Şahabeddin ne de güzel söylemişti: “Kalp bir aşktan ötekine göç ederken az-çok zedelenir: Tam aşk, ilk aşktır.”

Albert Einstein-Mileva Maric mektuplaşmaları, birbirine tukuyla bağlanan iki bilim insanının yüksek aşklarından derin izler taşıyordu:

“Sevgili Bebeğim!
Bugün okuldan eve geldiğimde masanın üzerinde gördüğüm sevgili mektupcağızını yanıtlamadan yatmayacağım. Çok sevgili bir mektup. Pazar günü sevgili bebeğime kavuşacağım için yine çok sevinçliyim. Neşen yerinde olsun, Sevgili bebek, kendine hiçbir şeyi dert edinme, her ne olursa olsun. Sen yine benim güzel, canım sevgilimsin… Bugün 2 saat pencerede oturdum ve moleküler güçlerin etki yasasının nasıl belirlenebileceğini düşündüm. Çok güzel bir düşünceye ulaştım. Yazmak aptalca. Pazar günü seni ağzından öpeceğim. Selamlıyor ve kucaklıyorum.”
Albert
Zürih, Mayıs 1901

“Canım Sevgilim,
Şimdi ikince mektubunu da aldım ve öyle mutluyum ki, dağlar kadar. Ne sevimlisin, ah seni nasıl öpeceğim, hafta sonunu sen gelene kadar iple çekiyorum. Cumartesi gelirsen, Cuma günü birisi yolculuğa çıktığı için, belki bizde kalabilirsin… O zamana dek iyice çalışkan olacağım ki, sonra seninle iyice özgür kalıp sevineyim. Tanrım, senin karının olduğumda dünya ne güzel görünecek, göreceksin tüm dünyada daha mutlu bir kadıncağız olmayacak ve sonra adamcık da öyle olmalı. Hoşça kal tatlı sevgilim ve hafta sonunda neşeyle gel bana. Kadıncığım”

Schaffhausen, 28 Kasım 1901

Canım Sevgilim,
Bir mektup alamadan üç gün ve üç gece geçti. Beni bu kadar uzun süre bekletmeyeceğinden o kadar eminim ki, mektupcağınızın yittiğine kesinlikle inanıyorum… Şu andan başlayarak sana her mektubumda, sana sık sık yazacağımı yazıyorum ki, meraklanmayasın ve ihmalkâr posta dışında her şeyin yolunda gittiğini bilesin. Haber almamak dışında çok iyiyim, nerdeyse neşem hep yerinde, Bir de, bu mektupcuğun, sonunda kesinlikle senin eline ulaşacağından emin olsaydım. Gününü nasıl geçirdiğini bana yaz da seni birazcık olsun imgelemimle izleyebileyim, gözümde canlandırmak hiç de zor olmasa gerek. Burada, bütünüyle yalnızmışım gibi hiçbir insanla kişisel ilişkiye girmeden yaşıyorum. Hemen hemen her gün, ferahlamak için küçük bir gezinti yapıyorum, kalan zamanı da Voigt’in kuramsal fiziğini okuyarak geçiriyorum; bu adamın kitabından şimdiden birşeyler öğrendim… Sana bir kitap mı göndereyim, yoksa yerine getirilebilir başka bir arzun var mı canım sevgilim? Hiç çekinmeden yaz ama oldukça çok yaz. Her mektubundan büyük bir sevinç duyuorum. Onlar benim biricik insani hazlarım ve beynim onlarla ısınıyor. Onlar bana eş, anne baba, arkadaşlar ve toplumsal çevre yerine geçiyorlar. Elbette, Zürih’teki güzel öğrencilik yıllarında olduğu gibi, sen yanımda olabilseydin, daha güzel olacaktı. Doktor olur olmaz, daha sağlam bir iş bulabilmek için hemen ilân vereceğim. Bir gün yine de çok mutlu olacağız. Evde kalmaktan bıktıysan, bana gel, her zaman kollarım sana açık, olabildiğince. Bana oldukça çabuk ve oldukça açık yüreklilikle yaz, yürekten öpüyorum.”
Senin Albert’in
Zürih, 14 Ağustos 1900

Canım Sevgilim
Yine uyuşuk, cansıkıcı birkaç gün, uykulu gözlerimin önünden akıp geçtiler, biliyorsun böylesi günlerde, insan ne yapacağını tam bilemediği için geç kalkar, sonra odası toplanıncaya dek dışarı çıkar, sonra yoruluncaya dek, şöyle birkaç saat çalışır. Sonra öylesine aylaklık eder ve sonra miskin miskin son derece önemli felsefesel sorunlar düşünerek bunun üzerine birazcık da ıslık çalarak yemek saatinin gelmesini bekler. Daha önce nasıl yalnız yaşayabilmişim, sen benim küçük herşeyim. Sen olmadıkça, benlik duyum, çalışma zevkim, yaşam sevincim de olmuyor. Kısacası sensiz yaşamım yaşam değil… Kitapların geldiğinde çok çalışma, tersine kendini dinlendir ki benim için yeniden eski haşarı çocuk olasın. Senden sadece bir şey istiyor bekliyorum, o da senin iyi olman. Aksi durumda seni döverim… Yürekten selamlıyor ve öpüyorum, ikinci özellikle…”

Senin Albert’in

Sokrates, yüz yıllar önce “Ne pahasına olursa olsun evlenin. Kararınız iyi çıkarsa mutlu olursunuz, yok fena çıkarsa o zaman da filozof olursunuz” demişti. Ama Einstein, beş kıtanın gazetelerinde manşetleri işgal eden dahi bir matematik profesörü olurken arkasında aşkla yoğrulmuş bir evlilik bırakmıştı. Einstein’ın kendisi, relativite teorisi kadar, karmaşık bir yapıya sahipti. Zenginlik, para, şöhret, lüks gibi şeylere zerre kadar itibar etmiyordu. Einstein’ının ikinci eşi ara sıra arkadaşlarını çaya davet eder, profesörü de, yanlarına gelmeye ve çay içmeye çağırınca Einstein haykırmaya başlardı: “Hayır! Gelemem!… Ne haliniz varsa görün, ben buradan gidiyorum!.. Çalışmama engel oluyorsunuz, buna tahammül edemem!..”

Eşi, sessizce haykırışların kesilmesini bekler. Sonra onu yola getirir, aşağıya indirir ve çay içmeye razı ederdi. Einstein’ın yaşayış tarzı çok basitti. Tutumunu iki kurala göre ayarlardı: Birinci kural, hiçbir kurala göre iş yapmamak, ikisincisi de, kimsenin fikrine göre hareket etmemek.

Ütüsüz elbise ile dolaşır, canı istedikçe şapka giyer, banyo sabunu ile traş olurdu. Kemandan aldığı zevki dünyada hiçbir şeyden alamadığını söylerdi. 1921 yılında Nobel Fizik ödülünü alan Einstein, hayatının son yarısında dünya çapında bir üne kavuştu ve belki de gelmiş geçmiş en ünlü bilim adamı oldu.

Ellinci yaş gününü kutladığı zaman Almanya onu şan ve şerefe boğdu; halkın sevgisini belirtmek, sonsuz takdirini anlatmak amacıyla Postdam Meydanı’na heykeli dikildi. Emrine bir yat verildi. Fakat birkaç yıl sonra sahip olduğu her şey Yahudi olduğu için elinden alndığı gibi, doğduğu memlekete dönmek hakkından da mahrum edildi. 1940’ta Amerikan yurttaşlığına geçti ve öldüğü 1955 yılına kadar bütün gücünü atom enerjinin milletlerarası kontrole bağlanması için çalıştı.
Hakan İnce
Bu yazı şu adresten çalıntı veya alıntıdır. Çok sevdim. Sende sevdin gibi.

Tevâfuk Yazılar

• 18 Ekim 2010 — Kadınlar Neden Aptal?
• 02 Temmuz 2010 — Mavi Marmara – Unutma Unutturma!
• 17 Haziran 2010 — Yetmedi mi Behlül?
• 04 Mart 2010 — Dul Kadının Oğulları – Mustafa Yılmaz

Tevâfuk Yazılar

• 20 Eylül 2011 — En Güzel Benim Ama İçim Temiz!
• 27 Eylül 2011 — Kadın Analizi – Bülent Akyürek – Konuk Yazar
• 05 Şubat 2011 — Sultan 2.Abdûlhamid Han Ve Filistin
• 03 Aralık 2010 — Kapatılan Wikileaks.org’a Bu IP’lerden Girin

Velhasılı kelam tarih tekerrürden ibarettir. Nereye kadar bu kız erkek seçme kavgaları seç birini al evine sabret acılara hayatın geçsin kimse üzülmesin. Yetmedi mi behlül?  Bu değil mi hayat. 20 yaşında gençliğimin baharında ve öğrencilik yıllarımın finalini oynuyorum.

Tevâfuk Yazılar

• 12 Şubat 2010 — Bir Nefs-i emmâre Oyunu – Kısmet!
• 29 Ekim 2010 — Einstein Severse
• 18 Ekim 2010 — Kadınlar Neden Aptal?
• 16 Nisan 2010 — Ceylan Yerine Karga Vurdular Bu Dağlarda

Dünyanın sadece bizim etrafımızda dönmediğini ve hiç kimsenin üzerine taşıyamayacağı yük verilmediğini biliyoruz.  Sabrın sonu selamettir. Başa gelen çekilir. Ne yapalım kısmet…

Tevâfuk Yazılar

• 17 Haziran 2010 — Yetmedi mi Behlül?
• 29 Ekim 2010 — Einstein Severse
• 18 Ekim 2010 — Kadınlar Neden Aptal?
• 13 Aralık 2009 — Aşk

Konuk Yazar:

Mehmet GÖK

Tevâfuk Yazılar

• 12 Şubat 2010 — Yalnızlık
• 26 Aralık 2009 — Hüzün
• 09 Ağustos 2009 — Kuşlar – Şahin Arslan
• 22 Aralık 2010 — Mart 1917 Beylerbeyi Sarayı – Konuk Yazar

Tevâfuk Yazılar

• 13 Ağustos 2009 — Temizlik Ekibi
• 29 Ekim 2010 — Einstein Severse
• 18 Ekim 2010 — Kadınlar Neden Aptal?
• 17 Haziran 2010 — Yetmedi mi Behlül?